DONDERDAG 20 NOVEMBER 2003 | SHANGHAI
logo

uitzending
Dag 31 - Powertour met Tess


Tess Johnston, een gepensioneerde Amerikaanse diplomate, heeft een grote bril en een klein autootje. Als dat maar goed gaat, denken we als we het parkeerterrein van haar appartementencomplex uitrijden. Zonder echt goed te kijken draait Tess de drukke weg op. Een taxi boort zich bijna in mijn deur.



We maken een tocht door de Franse Concessie, een handelswijk die aan het begin van de vorige eeuw is gebouwd. Normaal gaat Tess, die een aantal boeken over de Concessie schreef, te voet, maar vandaag heeft ze niet zo veel tijd en dus worden we in sneltreinvaart door de Concessie gereden. Ik moet een beetje onderuitgezakt zitten om naar buiten te kunnen kijken.



"Toen ik in het begin van de jaren tachig in Shanghai arriveerde was het net was alsof je rondliep in de jaren dertig. In de vijftig jaar dat de communisten aan de macht waren was er niets aan de wijk veranderd. Dat betekent dat er een schat aan onaangetaste, historische art-deco huizen verborgen lag. Bovendien reden er in de jaren tachtig alleen nog maar fietsers door de straten. Dat is nu wel anders". Tess rommelt wat met de versnellingsbak en probeert haar tweede versnelling te vinden. Met kleine schokjes mindert de auto vaart. Links en rechts schieten twee auto’s een bus en een vrachtwagen voorbij. Even lijkt het dat we midden op een druk kruispunt tot stilstand komen. Net op tijd drukt Tess haar pookje in de goede stand en rijden we weer verder.



Onder het vertellen wijst Tess druk om zich heen. "Daar achter die witte hoge muur ligt het vroegere Franse consulaat. Als je goed kijkt kun je nog net het prachtige dak zien. En daar, achter dat grote hek ligt het huis van één van de Soong sisters. De drie zussen behoorden in de jaren dertig tot een van de meest machtige families van het land. De eerste was uit op ‘macht’ en trouwde met Chiang Kai-shek, de latere leider van Taiwan. De tweede was geïnteresseerd in ‘geld’ en trouwde met een rijke Chinees. De derde was het meest ‘vaderlandlievend’ en trouwde met Sun Yat-sen, de stichter van het moderne China."



De laatste jaren worden de huizen in de Franse Concessie bedreigd met sloop. Steeds meer bedrijven huren een stuk land van de overheid waardoor de oude, monumentale huizen moeten wijken voor hoge torenflats. "Probleem is dat de meeste Shanghainezen niet geïnteresseerd zijn in het behoud van historische gebouwen. Shanghainezen willen alleen het nieuwste, het modernste, en het meest kosmopolitische. Vandaar dat ik samen met een aantal andere, vooral westerse, historici een clubje heb gevormd die strijd voor het behoud van de Concessie. En heel langzaam lijkt de overheid te beseffen dat ze niet alleen de huizen moet behouden waar beroemde communisten hebben gewoond".