MAANDAG 27 OKTOBER 2003 | HONG KONG
logo

uitzending
Dag 7 - De stem van vrij China


We kennen hem van een beroemde documentaire over de studentenopstand in 1989: Han Dong Fang. Hij was destijds een van de belangrijke leiders op het Tiananmenplein in Beijing. Na de bloedige onderdrukking van de demonstraties heeft hij een aantal jaren in de gevangenis gezeten en is vervolgens het land uitgezet. Terwijl andere verbannen studentenleiders naar Amerika verdwenen om er bakken met geld te verdienen in de reclame-industrie of IT-business, zette hij vanuit Hongkong zijn strijd voor een beter China voort.

Han Dong Fang ontvangt ons op een kantoor van de radiozender Free Asia. Daar presenteert hij tweemaal in de week een programma waarin mensen uit China bellen met verhalen over de erbarmelijke arbeidsomstandigheden in het land. "Een van de grootse problemen is de corruptie bij de staatsbedrijven", zegt Han. Directeuren proberen de fabrieken uit te zuigen voor eigen gewin. Ze lenen veel geld bij de bank. Een vriendje keurt de lening goed, en ontvangt als dank een percentage. Het geld steken ze vervolgens niet in het bedrijf, maar in eigen zak. Dan laten ze het bedrijf failliet gaan. De failliete boedel verkopen ze weer voor veel te weinig geld aan een vriendje. "Het gevolg is dat er duizenden werknemers van een gezond bedrijf op straat komen te staan".

Deze praktijken wil Han aan gaan pakken. Niet met demonstraties. "Dat heeft weinig zin. De les die we van 1989 hebben geleerd is dat je niet met zijn allen op het plein moet gaan zitten wachten tot het leger komt. Je moet het systeem van binnenuit aanpakken." Via zijn radioprogramma moedigt Han de Chinese werknemers aan zichzelf te organiseren. "Het arbeidsrecht in China is lang zo slecht nog niet", legt Han uit. Het probleem is dat fabrieksdirecteuren zich van die wetten niets aantrekken. "Ik probeer arbeiders uit te leggen dat ze wel degelijk rechten hebben. En dat ze ook de staatsbedrijven voor de rechter kunnen slepen om hun gelijk af te dwingen."

Echt makkelijk is dat niet. Lokale advocaten durven een dergelijke zaak vaak niet aan. Hun vergunning moet ieder jaar verlengd worden. Als ze al te kritisch zijn tegenover de overheid, zo vrezen ze, zouden ze hun licentie wel eens kwijt kunnen raken. Han probeert daarom een landelijke pool op te zetten van advocaten die buiten hun eigen district arbeiders durven te vertegenwoordigen.

Het lijkt een vicueuze cirkel: Alleen via de officiële kaders kun je de corrupte, officiële kaders aanpakken. "Ik denk dat dit de enige manier is", zegt Han Dong Fang. "De inwoners van China willen hun machthebbers niet meer op een gewelddadige manier omverwerpen. Ik zeg niet dat het de gemakkelijkste of de snelste manier is. Volgens mij is er gewoon geen andere keus".